07:24:31 pm 25-May-2022

सरस्वती पुजाको महत्व


सरस्वती पुजाको महत्व

युवा पोस्ट, माघ ६, २०७८, बिहीबार ,

हिन्दु क्यालेन्डर अनुसार माघ महिनाको शुक्ल पक्षको पञ्चमीका दिन देवी सरस्वती को उत्पति दिवस मनाइन्छ । शास्त्र अनुसार यस दिन देवी सरस्वती प्रकट हुनुभएको थियो । माता सरस्वतीको उत्पति भएपछि देवताहरूले देवीको वेदका भजन स्तुतिबाट र वसन्त रागहरूबाट प्रशंसा गरे।वसन्त रागबाट स्तुती गरेकाले यस दिनलाई वसन्त पञ्चमीका रूपमा मनाइन्छ।

यो वर्ष बसन्तपञ्चमी पर्व माघ २३ गते आइतबार मनाइँदैछ । बसन्तको सरल अर्थ सौन्दर्य हो, सौन्दर्य शब्द। बोलीको सुन्दरता प्रकृतिको सौन्दर्य। प्रवृत्तिको सुन्दरता, जब प्रकृतिको काखमा धेरै फुलहरु मुस्कुराउँछन्, जब कोइलीकोको कुहु कुहुले कानमा मिठास ल्याउछ, ऋतुविचिकामा यस्ता दुई महिना हुन्छन्, जसले हाम्रो मनलाई प्रत्यक्ष असर गर्छ । एउटा साउन र अर्को वसन्त, दुवै महिना साहित्य, समाज, सद्भाव, संगीत र सकारात्मकतासँग जोडिएका छन् ।
वसन्त ऋतुसँग धेरै सकारात्मक तत्वहरू जोडिएका हुन्छन्। माता सरस्वती वाणी र ज्ञानकी देवी हुन् । ज्ञानलाई संसारका सबै वस्तुभन्दा श्रेष्ठ भनिन्छ, यसै आधारमा देवी सरस्वती सबैभन्दा श्रेष्ठ छिन्। भनिन्छ जहाँ सरस्वतीको वास हुन्छ, त्यहाँ लक्ष्मी र कालीको पनि वास हुन्छ ।

सरस्वती पूजाको दिन अर्थात माघ शुक्ल पञ्चमीका दिन सबै शैक्षिक संस्थामा शिक्षक तथा विद्यार्थीले सरस्वती माताको पूजा–आराधना गर्ने गर्दछन् । सरस्वती मातालाई कलाकी देवी पनि मानिन्छ, त्यसैले कलासँग सम्बन्धित मानिसहरूले देवी सरस्वतीको विधिवत पूजा पनि गर्छन् । विद्यार्थीहरूले सरस्वती मातासँगै किताब, प्रतिलिपि र कलमको पूजा गर्छन्। संगीतकारहरूले उपकरणको पूजा गर्छन्, चित्रकारहरूले तिनीहरूको पेन्टब्रसको पूजा गर्छन्।
वसन्त पञ्चमीमा पहेंलो रंगको महत्व
ग्रन्थ अनुसार वसन्त पञ्चमीमा पहेँलो रंगको प्रयोगको महत्व रहेको छ । किनभने यो पर्वपछि सुरु हुने वसन्त ऋतुमा बाली पाक्न थाल्छ र पहेँलो फूल पनि फुल्न थाल्छ । त्यसैले वसन्त पञ्चमी पर्वमा पहेँलो रङको लुगा र पहेँलो खाना खानुको ठूलो महत्व छ । वसन्तको पहेँलो रङ समृद्धि, ऊर्जा, उज्यालो र आशावादको प्रतीक भएकाले यस पर्वमा पहेँलो रङको महत्व प्रष्ट पारिएको छ । त्यसैले यस दिन पहेँलो कपडा लगाउने, भाँडाकुँडा पकाउने गर्दा राम्रो हुन्छ भन्ने मान्यता रही आएको छ।
) पहेंलो रङले साधारणपन र शुद्धतालाई जनाउँछ
प्रत्येक रङको आफ्नै विशेषता हुन्छ जसले हाम्रो जीवनमा गहिरो प्रभाव पार्छ। हिन्दू धर्ममा पहेँलो रंग शुभ मानिन्छ । पहेँलो रंगलाई शुद्ध र सात्विक प्रवृत्तिको प्रतीक मानिन्छ । यसले सरलता र निर्ममतालाई पनि जनाउँछ। पहेँलो रंगलाई भारतीय परम्परामा शुभको प्रतीक मानिन्छ।

२) आत्मा जडान गर्ने रंग
फेंग शुईले पहेँलो रंगलाई आध्यात्मिक रङ अर्थात् आत्मा वा आध्यात्मिकतासँग जोड्ने रङको रूपमा पनि वर्णन गरेको छ।
फेंग शुई को सिद्धान्त ऊर्जामा आधारित छन् । पहेंलो रङ सूर्यको प्रकाशको हो ,अर्थात् ताप शक्तिको प्रतीक हो। पहेंलो रंगले हामीलाई सद्भाव, सन्तुलन, पूर्णता र एकाग्रता दिन्छ।

३) दिमागलाई सक्रिय बनाउँछ
यो रंग डिप्रेसन हटाउन प्रभावकारी मानिन्छ। यसले उत्साह बढाउँछ र दिमागलाई सक्रिय बनाउँछ। फलस्वरूप, मनमा उठ्ने लहरहरूले आनन्दको अनुभूति दिन्छ। यसले आत्मविश्वास पनि बढाउँछ । पहेँलो लुगा लगाउँदा सूर्यको किरणले मस्तिष्कमा प्रत्यक्ष असर गर्छ ।


बसन्त पञ्चमी को पौराणिक कथा
ब्रह्मा
जीले ब्रह्माण्डको सृष्टिको समयमा यो महसुस गर्नुभयो कि जीवहरूको सृष्टि गरेपछि पनि चारैतिर मौन छ। विष्णुको अनुमतिमा, उनले आफ्नो कमण्डलबाट पानी छर्काए, जसले पृथ्वीमा अद्भुत शक्ति प्रकट गर्यो। छ हातमा शक्तिधारी महिलाको एक हातमा पुस्तक, अर्कोमा फूल, तेस्रो र चौथो हातमा कमण्डल र अर्को दुई हातमा वीणा र माला थियो । ब्रह्माजीले देवीलाई वीणा बजाउन अनुरोध गरे।देवीले वीणा गाएपछि चारैतिर ज्ञान र उत्सवको वातावरण फैलियो, वेद मन्त्रहरू गुन्जियो। ती स्वरहरू सुनेर ऋषिहरूको भित्री चेतना उफ्रियो । फैलिएका ज्ञानका लहरहरू ऋषि चेतनाले संचित गरेका थिए। त्यसयता यस दिनलाई बसन्त पञ्चमीका रूपमा मनाइन्छ ।

सम्बन्धित समाचारहरु​



जब डेस्क प्रा. लि. द्वारा प्रकाशित

अध्यक्ष तथा प्रधान सम्पादक: लीलानाथ घिमिरे

सूचना तथा प्रसारण विभाग दर्ता नं: १५९७/०७६-७७
IS A SITE DESIGNED MOSTLY FOR YOUNG GENERATION

BANESHWOR, KATHMANDU

PHONE NO: 9841282100

[email protected]